Từ Liên hoan phim đến Liên hoan phim

[bao chau]

Điện ảnh là môn nghệ thuật thứ 7 không phải do các “nữ thần” trên Đỉnh Olympia sáng tạo. nó chỉ xuất hiện từ khi các phát minh về khoa học kỹ thuật với các ứng dụng của nó tạo nên thú vui giải trí đặc biệt này. Chỉ mới có hơn 100 năm nay nhưng mỗi ngày một phát triển, trở thành một ngành công nghệ giải trí lớn mạnh, thu hút hàng tỷ người trên thế giới.

Liên hoan phim quốc tế

Là một ngành thuộc công nghệ giải trí được yêu thích,mang lại nhiều thay đổi trong việc thỏa mãn nhu cầu thẩm mỹ, hưởng thụ văn hóa nghệ thuật của công chúng, thu được lợi nhuận khổng lồ, phim ảnh nói riêng và điện ảnh nói chung trở thành một “thị trường” màu mỡ cho các tập đòan kinh doanh công nghệ giải trí. Các Liên hoan phim(LHP) cũng trở thành những họat động không thể thiếu, ngòai việc trao đổi giao lưu về văn hóa nghệ thuật, còn là để khuếch trương, phát triển, và tăng thêm lợi nhuận cho ngành điện ảnh. LHP vừa là ngày hội của các nhà làm phim, vừa là “hội chợ”, chính từ các LHP mà sản phẩm- phim có thể làm nên danh tiếng không chỉ tiền bạc mà còn cả sự nghiệp, hào quang vinh danh cho một cá nhân hay tập đòan nào đó, nhưng cũng từ đây có khi lại là “dấu chấm hết” cho một sự tàn lụi nếu thất bại.

Theo một thống kê trên mạng Google, hàng năm có trung bình từ 650- 700 LHP ở khắp các Châu lục, quốc gia và các tập đòan đa quốc gia, cùng một số tổ chức hiệp hội khác trên thế giới. Được phân chia theo con số không chính thức:Châu Phi- 9 LHP, Châu Á- 42 LHP (Ấn Độ: 10, các quốc gia khác như Trung Quốc, Philippine, Nhật, Hàn Quốc… :4-6), Châu Âu-194 LHP (Anh:21, Pháp: 30, Hà Lan:19, Đức:16, Italia:14, CH Séc:11, Rumanie:10…),Châu Đại Dương- 16 LHP(Úc:11), Khu vực Nam Mỹ- 8 LHP, Bắc Mỹ- 8 LHP, Bắc Trung Mỹ- 34 LHP( Canada:29), riêng Mỹ- 246 LHP (Bang California:39, Newyork:22…). Nhưng trong số các LHP này được thế giới biết đến không quá 5%, là những LHP thực sự mang danh vọng và uy tín cho ai được tham dự, được tôn vinh ở đó.
Trước hết không thể tranh cãi, danh giá nhất, uy tín nhất là Giải Oscar của Viện Hàn lâm Điện ảnh Mỹ- hiện đang tiến hành cho lần thứ 80 của giải vào tháng 2.2008, là niềm mơ ước của bất kỳ ai theo đuổi và đam mê ngành điện ảnh. Kế tiếp là những LHP nổi tiếng cả về sự lâu đời mang tính truyền thống, lẫn uy tín và quy mô ,mà chỉ một lần có tên cũng đủ vinh dự cả đời, ngay cả chỉ cần được đề cử vào giải cũng đã là một niềm tự hào vì như thế là đã có danh tiếng.Các LHP Cannes- Pháp( tính đến năm 2007 là qua 60 lần), Berlin- Đức( đến năm 2008 là 58 lần tổ chức), Venice- Italia( năm 2007 là LHP thứ64), Sundance- Mỹ, Toronto- Canada. Đứng hàng kế tiếp là các LHP quốc gia nhưng được mở rộng mang tính chất quốc tế như các LHP: Matxcova- Nga, Roma- Italia, Karlovyvary- CH Séc, St.Sebastian- Tây Ban Nha,Rotterdam- Hà Lan, Locarno- Thụy Sĩ, Fukuka- Nhật, Pusan- Hàn Quốc…. Còn những LHP khác nằn trong khu vực hay các quốc gia thì gần như chỉ mang tính “nội bộ”, vài năm gần đây có thêm tính giao lưu quốc tế, nhưng chỉ ở mức độ giới thiệu cho phong phú LHP, chứ chưa mang tầm là LHP quốc tế có uy tín và lâu đời như các LHP trên.

Các LHP quốc tế lớn như Oscar, Cannes, Venice, Berlin… đã trở thành những cái tên quen thuộc, là niềm mơ ước của các nhà làm phim, mơ được lọt vào giải của LHP,bởi chính những tiêu chí của giải như là một bảo chứng cho tác phẩm- sản phẩm điện ảnh có giá trị, không chỉ cho nhà sản xuất, mà cho cả đạo diễn, diễn viên… Và có thể từ đó mà danh tiếng, tiền bạc, vinh quang sẽ đến.Chính vì thế mà kể từ khi tổ chức LHP đầu tiên cho đến bây giờ, những quy định, cũng như chuẩn mực để xếp lọai cho tác phẩm điện ảnh đọat giải đựơc các Ban giám khảo tuân thủ nghiêm ngặt và gần như không thay đổi các chi tiết cơ bản. Và những tiêu chí được đề ra là những “thử thách” thật sự đối với tác phẩm điện ảnh mang tới tham dự LHP, nên khi đọat giải thì không thể không công nhận, đó là những tác phẩm- sản phẩm nghệ thuật có giá trị cao.

Liên hoan phim Việt Nam

Ở Việt Nam do yếu tố lịch sử nên chỉ tính LHP đầu tiên năm 1970 tại Hà Nội, tới ngày 21.11.2007 tại TP.Nam Định là LHP lần thứ 15. Những năm trước tháng 4.1975,có 3 LHP mang tính lịch sử ĐAVN, LHP lần 1, năm 1970 đánh dấu sự có mặt cũng như sức sống mãnh liệt của ĐAVN, dù trong chiến tranh ác liệt,thiếu thốn đủ bề, phương tiện thô sơ… vẫn làm được những bộ phim mang nội dung hiện thực cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước ở Miền Nam và xây dựng CNXH ở Miền Bắc thật sự có ảnh hưởng lớn đến công chúng khán giả xem phim Việt. LHP lần 2 tại Hà Nội năm 1973 lại là dấu mốc cho ĐAVN 20 năm trưởng thành. Tới LHP lần 3 tại Hải Phòng tháng 3.1975, là một LHP “nóng bỏng”, là kỷ niệm không thể quên với các nhà làm phim VN thời kỳ ấy, LHP chỉ tiến hành được một nửa vì ngay lúc đó các nhà làm phim được lệnh lên đường lập tức phục vụ cho Chiến dịch Hồ Chí Minh đang vào giai đọan cuối cùng,ta chuẩn bị tấn công Buôn Mê Thuột và đánh chiếm giải phóng Tây Nguyên.

LHP lần 4 tại tp.HCM năm 1977, một LHP đầy ý nghĩa về một nền ĐAVN thống nhất hai miền Nam- Bắc, là một cuộc họp mặt có cả nụ cười, nước mắt trong hạnh phúc của những người làm phim, và cũng là sự “tổng duyệt” lực lượng để có các kế họach cho những dự án phát triển ngành ĐAVN trong thời kỳ mới.LHP lần 5 năm 1980 tại Hà Nội là LHP kỷ niệm 90 năm ngày sinh nhật Bác Hồ.LHP lần 6 năm 1983 tại TP.HCM, kỷ niệm 30 năm ĐAVN lớn mạnh trong những điều kiện khó khăn của đất nước sau chiến tranh.LHP lần 7 năm 1985 cũng tại TP.HCM, là một LHP mà ĐAVN đang phải đương đầu với những khó khăn chung của cả đất nước.LHP lần 8 năm 1988 tại Đà Nẵng, những tín hiệu của công cuộc “mở cửa”, “đổi mới” đã có ảnh hưởng tích cực đến ĐAVN.LHP lần 9 năm 1990 tại Huế, một LHP có nhiều biến chuyển trong tư duy ĐAVN, bởi những yếu tố “kinh tế thị trường” cùng các biến động chính trị trên thế giới, đã có tác động nhất định đối với các nhà làm phim.LHP lần 10, năm 1993 tại Hải Phòng, đây là một LHP mà ĐAVN đang rơi vào thời kỳ mà những lọai phim “thị trường”, “mì ăn liền” lên ngôi.LHP lần 11, năm 1996 tại Hà Nội, thêm một lần nữa những phim thuộc dòng “thị trường” vẫn làm “mưa gió” trong LHP.

LHP lần 12, tại Huế năm 1999, một LHP đánh đánh dấu cột mốc “thiên niên kỷ” của ĐAVN, với nhiều trăn trở của bộ môn nghệ thuật thứ 7 trong thời “hội nhập”,”tòan cầu hóa”, và bắt đầu manh nha danh từ “xã hội hóa”, với các Hãng phim tư nhân được thành lập.LHP lần 13, tại TP. Vinh- Nghệ An năm 2001, lại là một cuộc “tổng kết” nhìn nhận, rút kinh nghiệm của ĐAVN về những hướng đi trong thời kỳ mà “xã hội hóa” là tất yếu, là sự có mặt của các yếu tố nước ngòai, tư nhân trong nền ĐAVN.LHP lần 14, tại Buôn Mê Thuột năm 2005, lần đầu tiên những phim của điện ảnh tư nhân, phim có yếu tố nước ngòai tham gia,đã cho thấy ĐAVN bắt đầu có chuyển biến trong xu thế hội nhập. Và đến LHP lần 15, 21.11.2007 tại TP.Nam Định, với tiêu chí “Vì một nền ĐAVN đổi mới và hội nhập”, chỉ riêng phim truyện nhựa của các hãng tư nhân tham gia trong LHP là 4/9 đơn vị, số phim là 7/25 phim, và phim có yếu tố nước ngòai được “bình đẳng’” với phim VN thuần túy là 5/ 25 phim..