Phim của các đạo diễn Việt kiều:
Quá nhiều thứ để "mổ xẻ"
Sáng 30.11, Viện Phim VN tổ chức hội thảo "Phim truyện đề tài VN của các đạo diễn người Việt ở nước ngoài" do GS Trần Luân Kim - Chủ tịch Hội Điện ảnh VN chủ trì. Một loạt vấn đề được đặt ra từ cách khai thác, tiếp cận đề tài đến nghệ thuật thể hiện của các đạo diễn Việt kiều.
Dấu ấn văn hoá Việt
Với điện ảnh VN, dòng chảy của những bộ phim do đạo diễn Việt kiều thực hiện đang có tiếng nói riêng, nhất là sau một số thành công tại các kỳ LHP quốc tế. Trong số các đạo diễn người Việt định cư ở nước ngoài, có thể kể đến đạo diễn Trần Anh Hùng với phim đầu tay "Mùi đu đủ xanh" đã giành giải Camera vàng tại LHP Cannes và được đề cử giải Oscar cho phim nước ngoài hay nhất...
Hầu hết các ý kiến đều thống nhất những thuận lợi cơ bản của các đạo diễn Việt kiều: Được đào tạo bài bản nước ngoài, êkíp làm phim đồng bộ, kinh phí sản xuất lớn hơn...
Nhưng điều quan trọng vẫn là cách tiếp cận đề tài của họ. Nhà phê bình Ngô Phương Lan nhấn mạnh màu sắc VN mới lạ, độc đáo mà họ đưa lên màn ảnh. Họ đã biết "quốc tế hoá" màu sắc VN. Còn nhà biên kịch Trịnh Thanh Nhã lại gọi đó là dấu ấn văn hoá Việt, chị dẫn ra bản sắc Nam Bộ rất đậm đặc trong phim "Mùa len trâu", văn hoá Việt biến động qua thời đại ở "Thời xa vắng", văn hoá Việt trong quan hệ gia đình qua các phim "Mùi đu đủ xanh", "Mùa hè chiều thẳng đứng"...
"Làm nóng" hội nghị lên, đạo diễn Khải Hưng mở đầu: "Tôi sang Trung Quốc mấy lần, người ta đều hỏi: Ông Trần Anh Hùng bên VN nổi tiếng có bằng Trần Khải Ca không?". Và ông nói thẳng: Tôi không hề thích phim Trần Anh Hùng. Anh ta không hiểu về văn hoá VN. Nhiều đạo diễn Việt kiều làm phim về VN trong văn hoá "đóng băng"...
Phản hồi ngay, TS Nguyễn Thị Minh Thái cho rằng phim của Trần Anh Hùng rất đáng xem. Chị cũng dành nhiều lời phân tích tỉ mỉ để ca ngợi đạo diễn Nguyễn Võ Nghiêm Minh với "Mùa len trâu". Chị khâm phục các đạo diễn Việt kiều đã hiểu sâu sắc cái hồn VN.
Đứng ở phía "đối tượng" đưa ra "mổ xẻ", đạo diễn Hồ Quang Minh chỉ ra tính kiên nhẫn, kỹ lưỡng của các đạo diễn Việt kiều, ông ngạc nhiên vì việc dễ dãi giao phim cho một số đạo diễn kém trong nước...
Và hạn chế
Nhà biên kịch Trịnh Thanh Nhã tiếc cho âm sắc, lời thoại mang ngôn ngữ địa phương bị hạn chế trong "Mùi đu đủ xanh", nhiều đoạn xúc động bị tuột mất trong "Mùa len trâu"... Ngô Phương Lan cho rằng quan hệ hai anh em ruột trong "Mùa hè chiều thẳng đứng" không như thuần phong mỹ tục VN. Hoạ sĩ Phạm Quang Vĩnh nhấn mạnh: "Một số trang phục của họ nhiều khi hơi lẫn với Trung Quốc và Thái Lan".
Theo chúng tôi, ngay cả những phim được coi là thành công cũng còn có những điểm hạn chế chủ yếu nằm ở góc nhìn đôi khi còn lạnh lùng, thậm chí như ngoại quốc của một số đạo diễn khi nhìn về quá khứ, cũng như tâm trạng của một người thoát ly quê hương ăn cơm ngoại nhìn về quê hương vẫn còn bàng bạc, hồ nghi và thật sự không hiểu hết những đổi thay của đất nước.
Việt Văn